Zelf een hengel maken? - Deel 3

Een handvat maken op een blank

Als je een blank gaat kopen is het verstandig met de winkelier te overleggen voor welke visserij je de hengel wilt gaan gebruiken. Het kan een blank zijn voor een hengel waarmee je op forel of op snoek wil vissen. Dat zijn verschillende hengels waarmee je ook een andere vliegenlijn werpt. Aan de hand van je wensen, kan hij je adviseren over een blank.

 

Als je een keuze hebt gemaakt kan je van die blank een hengel gaan maken. Hiervoor is wel wat handigheid nodig, maar met aanwijzingen kan je tot een heel goed resultaat komen.

 

Het eerste wat je doet is om uit te zoeken waar de zachte kant op van de blank zit volgens de manier zoals dat in deel 1 is aangegeven. Een blank bestaat meestal uit vier delen. Doe die proef met de nodige voorzichtigheid. Plaats de top op het eerst volgende deel. Zet de top ook eens anders op deel twee en doe de test opnieuw. Dezelfde handeling doe je met de onderste twee dikkere delen. Werk zorgvuldig, een keer testen is niet genoeg want je moet zeker zijn of het klopt. Na het lakken kan je de hengel niet meer veranderen of je moet opnieuw beginnen. Als je weet waar de harde kanten zijn markeer je die met Typp-ex stip of een witte stift.

 

Op het laatste deel, het ‘butt’ stuk, komt een handvat van kurk. Goede kurken zijn kostbaar omdat ze weinig verontreinigingen hebben. Je kunt een ‘kant-en-klaar’ handvat van kurk kopen maar dan heb je wel een vorm die de maker heeft bepaald.

10 vormen van hadvatten

 

Omdat zo’n prefab handvat bijna nooit past moet je het gat pas maken dat in de kurk zit. Als je beschikt over een houtdraaibank is dat niet zo moeilijk, maar met de hand is dat lastig. Je moet het gat uitvijlen met een rondvijl, een rattentaart, maar dat mag niet verlopen en even groot blijven aan de uiteinden. Met een vijl is dat bijna onmogelijk.

 

Dat is de reden dat ik losse kurken gebruik, ze pas maakt en op elkaar lijm met twee componenten lijm of witte houtlijm van Bizon. Dat laatste droogt langzaam, maar je hebt wel de mogelijkheid om de kurken nog te verschuiven als dat nodig is. Om voldoende lijm onder de kurken te houden als je ze op de blank schuift, vijl ik er gleuven in met een driekante vijl. Als je losse kurken pas maakt op het butt stuk maakt dan de gaten dan niet te krap, maar de kurken mogen ook weer niet te ruim zijn en op de blank ‘slobberen’.

kurk

 

Hengelbouwers gebruiken twee componenten lijm om kurken op de blank te lijmen. Deze lijm droogt binnen enkele minuten, de kurken zitten dan heel vast, maar moeten wel gelijk op de goede plaats zitten want ze later verschuiven kan niet meer.

 

Voor het lijmen ruw je de blank met fijn schuurpapier wat op, smeer er lijm op en breng wat lijm in de gaten van de kurken. Vervolgens schuif je die naar onderen en draai je ze op de plaats waar ze moeten komen. Met het hieronder afgebeeld hulpstuk trek je ze tegen elkaar aan. Je ziet twee stukken lat waar gaten in zitten. Schuif de blank door het gat van de bovenste lat. Door de gaten in de zijkanten zitten koorden gelust en door middel van stukjes hout knevel je de lussen strak. Daardoor worden de twee stukken lat samengetrokken en komen de kurken stijf tegen elkaar te zitten. Laat de lijm goed drogen want als te snel wilt gaan schuren gaat het fout!

kurken knevelen

Als het hulpstuk verwijderd is het mogelijk om het handvat met de hand te schuren. Dat in model schuren met de hand is te doen, maar het is wel heel moeilijk om een mooie egale vorm te krijgen. Maak eerst een ruwe vorm met een vijl of een rasp en schuur het daarna glad met grof schuurpapier.

 

Machinaal schuren is gemakkelijker en het eind resultaat is ook veel mooier.

illustratie schuren

 

Niet iedereen beschikt over een houtdraaibank maar je kunt wel wat improviseren. Hieronder is een oplossing getekend. Als je machinaal wilt schuren wikkel dan eerst op het eind van het butt stuk twee of drie wikkelingen cellotape. Voor het machinaal schuren heb je een conische pen nodig die je achter in de blank schuift zodat de blank er klemmend op past. Als je geen tape op de achterkent aanbrengt is de kans groot dat de blank van onderen scheurt als je die op de pen schuift.

 

conische plug

Je hebt vast wel een boormachine. Met de volgende opstelling en het hieronder afgebeelde hulpstuk kan je goed een handvat schuren. Dat hulpstuk is een geleider dat je eenvoudig van een paar stukken lat kan maken die je aan elkaar schroeft. Boor er een gat in en lijm er een stuk vilt op waar ook een gat in zit. De geleider is bedoeld om de blank niet te beschadigen tijdens het draaien en dient ook ter ondersteuning bij het schuren.

draaisteun

Geleider

 

Monteer een boormachine in een boormachinehouder op een Workmate. Aan de andere zijde van de Wokmate zet je de geleider vast die met een lijmtang. Span de conische pen in de kop van de boormachine. Dat is niets anders dan een stuk rond stuk hout dat conisch geschuurd is waarin een houtschroef is geschroefd. De hengelgeleider schuif je pas over de blank als de blank op de conische pen geklemd is. Die klem je ook met een lijmtang op de Workmate.

 

hengel draaien

 

Als je de oplossing te moeilijk is vraag dan of de winkelier de kurk wil schuren of een kennis die wel een houtdraaibank heeft.

 

Schuur met schuurpapier eerst de basisvorm van het handvat dat circa 24 mm dik moet worden. Houd daar rekening mee als je eerst de grove vorm schuurt. Als het handvat circa 25 mm dik is geschuurd, schuur je het pas op de goede dikte met fijn schuurpapier. Die maat van 24 mm is gebaseerd op een normaal formaat hand en voor een lichte vliegenhengel.

 

Het mag  dikker zijn voor iemand die grotere handen heeft en voor een zwaardere hengel waarmee je een 8 lijn werpt. Van een te dik handvat op een lichte hengel kan je op den duur kramp krijgen in je werphand. Als na het schuren blijkt dat er in de kurken gaatjes of openingen zitten kan je die dicht smeren met kneedbaar hout en een mes. Dat kneedbaar hout in de kleur van kurk is te koop bij een houthandel. Als het hard is kan je het met fijn schuurpapier glad schuren. De vorm van een handvat is vaak persoonlijk. Hierboven zijn voorbeelden gegeven, maar persoonlijk heb ik voorkeur voor het handvat hier op de foto.

 

handvat vliegenhengel

 

Zoals je ziet zit op de achterkant een reelhouder. Daarmee zet een reel beter en vast dan met reelringen. Zo’n reelhouder is ook in de winkel verkrijgbaar waar je de blank hebt gekocht. Voor de montage van reelhouder moet je de kurk aan de achterkant dunner schuren zodat die  er net over heen kan schuiven. Met componentenlijm zet je hem vast maar pas als de hengel klaar is.

 

Er is nog een andere mogelijkheid om een reelhouder te monteren. In plaats van de kurk aan het eind dunner te schuren, houd je aan het uiteinde van de blank een ruimte vrij die zo lang is als de reelhouder. Let er dan op dat je de kurken niet te ver naar onderen schuift als gaat lijmen. De afstand moet enkele millimeter korter is als de reehouder.

 

Achter de geschuurde kurk breng je een wikkling aan van crêpetape en ook op het eind van de blank. Ze zijn bedoeld voor opvulling, omdat het gat in een reelhouder groter is dan de dikte van het achterkantdeel van de blank. Dat crêpe tape wordt ook gebruikt om ramen af te plakken voor het schilderen. De reelhouder moet net over het crêpetape schuiven.

 

Zoals gezegd wordt die pas op het laatst vastgezet met twee componentenlijm als je weet waar het grootste oog, het trekoog, op het butt stuk komt te zitten. De afloop van de vliegenlijn moet met het oog corresponderen en in één lijn staan.

 

Op de foto zie je een handvat met een reelsluiting die deels in het handvat is ingelaten, up lock heet dat. Bij de aanschaf van materiaal kan je aangeven dat je ook dat wilt op je hengel.

 

Er zijn speciale kurken te koop waarin de reelhouderring past. Die speciale kurk lijm je als laatste kurk voor op de blank. Een reelhouder met een ‘voetring’ aan de onderzijde van de hengel wordt down lock genoemd. Het nadeel daarvan is dat de reel de grond raakt als de hengel wordt neergezet. Een beschadiging aan het reelhuis is dan denkbaar.

(vervolg deel 4)